• مقدمه


برخی از تئوریهای گزارشگری برونسازمانی شامل استانداردهای دستوری برای انتخاب اطلا‌عات جهت درج در گزارشهای برونسازمانی است. این استانداردها از جمله شامل بیطرفی، قابلیت تایید و بموقع بودن است. یکی از ویژگیهای بارز این استانداردها پرداختن به ویژگیهای ذاتی ارقام حسابداری است، یعنی ویژگیهایی که از ترجیحات شخصی استفادهکنندگان دادههای حسابداری استخراج نشده باشد. در نتیجه بین استانداردهای دستوری و ترجیحات شخصی رابطهای مستقیم وجود ندارد. لذا، استانداردهای دستوری که با ترجیحات شخصی فاصله دارد نمیتواند جانشین کاملی برای این ترجیحات باشد و وضع چنین استانداردهایی، مشکلا‌ت جدی به بار میآورد. مشخصاً، اگر فرض کنیم سیستم حسابداری برای بیشینهسازی مطلوبیت مورد انتظار استفادهکنندگان دادههای حسابداری طراحی میشود، دادههای انتخاب شده برای رعایت استانداردهای وضع شده، لزوماً منجر به چنین نتیجهای نخواهد شد.این مبحث را د‌مسکی(Demski) در مقالهای با عنوان «امکانناپذیری عمومی استانداردهای دستوری حسابداری» که در سال 1973 در اکانتینگ رویو(Accounting Review) به چاپ رسیده، ارائه کرده است وچکیده بحث وی به این شرح است:

فرض کنید که تدوینکنندگان استاندارد، با انتخاب یک روش از بین دو روش مواجهند. افزون بر این فرض کنید این دو روش از نظر سودمندی قابل مقایسهاند، یعنی دو روش، هنگامی به یک اندازه سودمند هستند که به یک اندازه اطلا‌عات ارائه دهند. برای مثال هنگامی میتوان گفت سودمندی روش انعکاس هزینه مالی در بهای تمام شده دارایی همانند انعکاس آن در صورت سود و زیان است که بار اطلا‌عاتی آن مساوی و شاید بیشتر باشد. اگر هر دو روش بدون هزینه باشند، روشن است که یکسان بودن سودمندی دو روش برای تدوینکننده استانداردها، دلیل موجهی است که دست کم روش اول را همانند روش دوم مفید بداند. در هر صورت، یکسان بودن سودمندی یک شرط لا‌زم برای انتخاب روش است. بنابراین هر استانداردی که جانشین ترجیحات شخصی میشود باید جانشین سودمندی هم بشود. مشکل اینجاست که سودمندی یک رابطه کامل جلوه نمیکند. بعضی از سیستمهای اطلا‌عاتی در قالب سودمندی قیاسپذیر نیستند. برای مثال روش اولین صادره از اولین وارده(FIFO) در مقابل روش اولین صادره از آخرین وارده(LIFO) از بعد سودمندی مقایسهپذیر نیست. چون سودمندی نقص دارد، مواردی یافت میشود که استانداردها نمیتوانند جانشین سودمندی و در نتیجه جانشین ترجیحات شخصی شوند، بنابراین جانشینی استانداردها برای ترجیحاتشخصی در مجموع ناممکن است. با توجه به تصویر واقعیتر محیط گزارشگری و حضور آشکار استفادهکنندگان مختلف، مشکلا‌ت استفاده از استانداردهای دستوری پیچیدهتر هم میشود. به عنوان مثال، بعضی افراد برای رفاه ارزش بالایی قائلند، در حالی که افراد دیگری تنها به استانداردهای زندگی راحت رضایت میدهند؛ چون افراد ترجیحات گوناگونی دارند. سازگاری یک مجموعه استاندارد یکسان برای گزارشگری برونسازمانی با ترجیحات متفاوت افراد ناممکن است. به علا‌وه این پرسش که برای تعیین روشهای گزارشگری چگونه ترجیحات افراد مختلف باید در نظر گرفته شود، بیپاسخ مانده است؛ یعنی رابطه میان یک مجموعه استاندارد و رفتار گروهی، نامشخص است.

مطالب بالا‌ برگرفته از «بیانیهای درباره تئوری حسابداری و پذیرش تئوری» است که در سال 1973 از سوی کمیته مفاهیم و استانداردهای گزارشگری مالی برون سازمانی انجمن حسابداری امریکا(AAA) تهیه شده است که جول دمسکی نیز در کنار افرادی چون زف‌(Zeff) و استابوس((Stabus عضو آن بوده است. با مطالعه کتابها ومقالههای منتشر شده توسط دمسکی گرایش او به سیستمهای اطلا‌عات حسابداری، و محتوای اطلا‌عاتی ارقام حسابداری و تاثیر میزان و شکل اطلا‌عات ارائه شده بر مدلهای تصمیمگیری محرز میشود. کار اصلی در حوزه اقتصاد اطلا‌عات به جاکوب مارشاک(Jacob Marschak) نسبت داده میشود ولی کاربرد آن برای حسابداری در کارهای فلتهام(Feltham) و دمسکی مطرح شده است. البته دمسکی در زمینههای مختلف حسابداری مطالب ارزشمندی به رشته تحریر در آورده است، از جمله به تازگی در یک مطالعه در زمینه حسابداری مدیریت به همراه فلتهام، کوشیده است دانش حسابداری را با ساختاری جدید ارائه کند. در ادامه خلا‌صهای از زندگینامه و کارها وآثار دمسکی، این دانشمند مطرح در سیستمهای اطلا‌عات حسابداری ارائه میشود.

• زندگینامه

پروفسور هورنگرن(Horngren) در مراسم انتخاب دمسکی در تالا‌ر مشاهیر حسابداری در سال 2000 بیان می کند:"من دمسکی را از 1963 میشناسم، زمانی که دانشجوی ممتاز مقطع دکتری در دانشگاه شیکاگو بود. اوایل دهه 60 سالهایی پرهیجان برای دوره دکتری آن دانشگاه محسوب میشود چرا که، در میان دانشجویان حسابداری و مالی آن دانشگاه افراد زیادی بودند که فعالیتهای چشمگیری در جهت ارتقای رویهها و ادبیات حکیمانه به انجام رساندند، از جمله دمسکی، بیور‌(Beaver)، بال(Ball)، براون(Brown)، واتس(Watts)، فاما(Fama)، مایک جنسن(Mike Jensen)، رُل(Roll) و اسکولز(Scholes). من شاهد بوده ام که جول دمسکی چگونه از سطح یک دانشجوی روشن و پیشرو به ‌پژوهشگری برجسته در زمینه کاربرد اقتصاد اطلا‌عات و تئوری نمایندگی در حسابداری در کل جهان تبدیل شد و رشد کرد ... دمسکی تنها پژوهشگری عا لی رتبه نیست، بلکه معلمی به معنای کامل است و وجودش برای هر دانشگاهی یک گنجینه محسوب میشود. او دارای مجموعهای از مهارتهای دانشگاهی است که قا در است سطح دوره تحصیلی در دانشگاه را بالا‌ برد. من و جول در دانشگاه استانفورد به مدت 18سال درکنار هم بودهایم تا 1985 که دمسکی به ییل(Yale) منتقل شد ...."

جول استانلی دمسکی(Joel Stanley Demski) محقق برجسته که به خاطر خلا‌قیت و صلا‌بت تحقیقاتش در سیستمهای اطلا‌عات حسابداری شهرت دارد و طی سه دهه نقش رهبری تحقیقات حسابداری را برعهده داشته است، در سال 1940 در استورجیس(Sturgis) میشیگان به دنیا آمد. او دومین فرزند از پنج فرزند جورج(George) و آتالیا(Athalia) دمسکی بود. هم مادر و هم پدر در امر تحصیل او پافشاری میکردند. در اوایل دهه 1940 خانواده او به پینکانینگ(Pinconning) میشیگان مهاجرت کردند. او سالهای اولیه زندگی خود را در آنجا گذراند وهمانجا بود که پدرش یک شرکت تولیدی کوچک را پایهریزی کرد.


علا‌یق شخصی و کارخانه تولیدی پدر دمسکی او را به تحصیل در رشته مهندسی صنایع در دانشگاه میشیگان سوق داد. اما جول پس از فارغالتحصیلی دریافت که رشته تحصیلیاش نمیتواند در پیشرفت او درشغل پدری مناسب باشد. لذا پس از فارغالتحصیلی از رشته مهندسی در 1962، در دانشگاه میشیگان باقی ماند و در رشته مدیریت ثبت نام کرد و در این دوران بود که با ویلیام پاتون(William Paton) آشنا شد و از محضر استادانی چون استفان ای زف (Stephan A. Zeff) و ساموئل آرهپ ورث(Samouel R. Hepworth) بهره برد، کسانی که علا‌قه به حسابداری را در او برافروختند و او را تشویق به تحصیل در مقطع دکتری حسابداری کردند.

در سال 1963 مدرک کارشناسی ارشد مدیریت خود را با رتبه بالا‌ دریافت داشت و پس از مطالعه برنامه درسی دانشگاه میشیگان به علت تاکیدی که بر ریاضیات داشت دانشگاه شیکاگو را انتخاب کرد و بورس تحصیلی بنیاد فورد‌(Ford) در شیکاگو را نیز دریافت کرد. در آنجا با استادانی چون سیدنی دیویدسن‌(Sidney Davidson)، نیکولاس داپوچ‌(Nicholas Dopuch) و چارلز هورنگرن(Charles Horngren) و تعداد زیادی از اعضای هیئت علمی و دانشجویان دکتری مانند ویلیام بیور(William Beaver) و فیلیپ براون(Philip Brown) کار کرد. چارلز هورنگرن استاد راهنمای او در تدوین پایان نامهاش بود و او را به سمت یک دوران دانشگاهی برجسته رهنمون شد.

زمانی که در 1967 دوره دکتری خود را به اتمام رساند اولین کرسی استادی خود را در دانشگاه کلمبیا به دست آورد و در آنجا با کارل ای نلسون(‌Carl E. Nelson) همکار شد. خود او بیان میکند که:"هورنگرن و تجربه شیکاگو به من آموخت که چگونه فکر کنم و کارل به من آموخت چگونه استاد بشوم." در 1968 به عضویت هیئت علمی دانشگاه استنفورد درآمد و استاد سیستمهای حسابداری و اطلا‌عاتی در سالهای 73 تا 79 در آن دانشگاه بود و سپس صاحب کرسی استادی پال هولدن(Poul Holden) و بعد کرسی جونایهورنگرن(Joan E. Horngren) در دانشگاه استنفورد شد. در 1985 به دانشگاه ییل رفت و استاد سیستمهای حسابداری و اطلا‌عاتی شد. دمسکی در 1944 به دانشگاه فلوریدا رفت و بورسیه تحقیق فردریک ای فیشر(Fredrick E. Fisher) آن دانشگاه شد(2002-2000) و هنوز هم در آن دانشگاه فعال است. نشانی پست الکترونیکی و مشخصات او را می‌توانید درپایگاه اطلا‌عرسانی ببینید.

کارهای انجام شده دمسکی در رابطه با اقتصاد اطلا‌عات و تئوری نمایندگی در حسابداری در 60 مقاله، 5 کتاب و بیش از 25 نوشته منتشر شده است. کار او و دانشجویان بیشمار دنباله رو این مسیر، یک پارادایم غالب جدید برای تئوری حسابداری به وجود آوردند. او یکی از پرآوازهترین نویسندگان در ادبیات حسابداری است و بسیاری از مقالاتش بهخاطر اهمیت و میزان تاثیرگذاری برنده جوایز بینالمللی شده است. یکی از اولین مقالات دمسکی با عنوان «یک سیستم حسابداری سازمانیافته براساس مدل برنامهریزی خطی» در1967 به خاطر مشارکت برجسته در ادبیات حسابداری جایزه انجمن حسابداران رسمی امریکا(AICPA) را دریافت کرد و سه سال بعد، مقاله دیگرش با عنوان «کاربرد مدلها در ارزیابی اطلا‌عات» که به همراه همدانشگاهی قدیمش جرالد فلتهام (Gerald Feltham) نگاشته بود، مجدداً برنده همان جایزه شد. یکی دیگر از مقالات اولیه دمسکی، «تعامل اِعمال تصمیم: اثرات مدلهای متفاوت اندازهگیری عملکرد» که در شماره 45 مجله اکانتینگ ریویو(Accounting Review) در 1979 به چاپ رسید برنده جایزه انجمن حسابداران رسمی آمریکا شد. همچنین در 1986 جایزه مربی برجسته این انجمن را دریافت کرد. خواندن مقالات او در طول بیش از سه دهه برای دانشجویان دکتری الزامی بوده است و سمینارهای او که در بسیاری از دانشگاهها برگزار شده است در آمادهسازی دانشجویان برای تحقیق و ارتقای درک و ظرفیت آنها اثرگذار بوده است. یکی از جدیدترین کتابهایش «کاربرد مدیریتی اطلا‌عات حسابداری» که در سال 2001 تجدید چاپ شده است به این امر مهم پرداخته و تفکر روشن او در ارتباط با مسائل اساسی حسابداری مورد علا‌قه دانشجویان در تمامی سطوح را به نمایش می‌گذارد. این کتاب برنده جایزه مشارکت برجسته در ادبیات حسابداری مدیریت در 1966 شده است. دمسکی، سالیان درازی نقش فعالی در انجمن حسابداری امریکا ایفا کرده است و در بسیاری از کمیتههای آن و هیئتهای اجرائیش فعالیت کرده و در سال 2001 نیز به ریاست آن انتخاب شده است. دمسکی همچنین عضو هیئت تحریریه اکانتینگریسرچ‌ Accounting Research)) و بسیاری از مجلا‌ت دیگر است.

او به عنوان یک محقق واقعی شناخته شده است. به خاطر تفکر جستجوگرانه و پیگیری بدون مصالحه او در راه کمال و تعالی به عنوان یک پیشکسوت و تمثیلی برجسته از فداکاری و ارائه خود به همکاران و دانشجویان مشهور میباشد.

جوایز بسیار زیادی در دوران کاریش به او اهدا شده است، از جمله دکترای افتخاری از دانشگاه ادنسه‌(Odense) دانمارک، جایزه مربی برجسته انجمن حسابداری امریکا در 1986، جوایز متعددی از انجمن حسابداران رسمی آمریکا و انجمن حسابداری امریکا به خاطر مشارکت ماندگار در ادبیات حسابداری (1967 و1970) و بورس تحقیقاتی بنیاد دانشگاه فلوریدا.
در 1964، دمسکی با میلی سابیرای(Millie Sobieray) ازدواج کرد و صاحب 3 فرزند شد. دمسکی چهل وششمین عضو تالا‌ر مشاهیر حسابداری است.